Wakaaladda Wararka Itoobiya ee ENA ayaa maqaal dheer oo ay daabacday si adag ugu dhaliishay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, kaddib markii Soomaaliya ay qayb ka noqotay bayaankii wadajirka ahaa ee El-Alamein, kaas oo 4-tii Oktoobar 2026 ay kala saxiixdeen Soomaaliya, Masar, Suudaan iyo Eritrea.
Maqaalka ENA ayaa cinwaan looga dhigay “Sida Khiyaanada Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ay u wiiqeyso Xaqiiqooyinka ka jira Gobolka”, iyadoo wakaaladdu ku dooday in go’aanka Muqdisho uu Soomaaliya geliyay xaalad siyaasadeed oo Itoobiya u aragto inay wax u dhimayso danaha Addis Ababa ee Biyaha Nile-ka iyo amniga Badda Cas.
ENA ayaa si gaar ah diiradda u saartay qodobbada bayaanka El-Alamein ee la xiriira biyaha webiga Nile.
Wakaaladdu waxay ku doodday in mabda’a ah inaan dal kale waxyeello loo geysan iyo in tallaabooyinka waaweyn ee biyaha la xiriira lagu saleeyo wada-tashi iyo is-afgarad, haddii si adag loo fasirto, uu siin karo dalalka ku yaalla dhulka hoose ee webiga awood ay kaga hor yimaadaan mashaariicda biyaha ee dalalka ku yaalla dhulka sare.
Arrintan ayay ENA sheegtay inay si gaar ah u taabanayso Itoobiya iyo Biyo-xireenka Weyn ee Itoobiya (GERD).
Wakaaladdu waxay sidoo kale dhaliishay mowqifka Eritrea, iyadoo ku eedeysay Madaxweyne Isaias Afwerki inuu dhinac ka raacay Masar marka laga hadlayo arrimaha Nile-ka. ENA waxay sheegtay in xiriirka Masar iyo Eritrea uu muddo dheer lahaa dhinacyo siyaasadeed oo la xiriira loollanka Itoobiya.
Maqaalka ayaa sidoo kale lagu falanqeeyay Heshiiska Qaab-dhismeedka Iskaashiga Basin-ka Webiga Nile (CFA) iyo heshiiskii 1959-kii ee dhexmaray Masar iyo Suudaan.
ENA waxay ku doodday in heshiiskii 1959-ka uu si gaar ah u qaybiyay isticmaalka biyaha Nile ee Masar iyo Suudaan, iyadoo Itoobiya iyo dalal kale oo ku yaalla dhulka sare aysan qayb ka ahayn heshiiskaas.
Wakaaladdu waxay taageertay aragtida ah in mustaqbalka loo baahan yahay hannaan ku saleysan isticmaal caddaalad iyo sinnaan leh oo dhammaan dalalka Basin-ka Nile-ka ah.
Qodob kale oo muhiim ah oo ENA xoogga saartay ayaa ahaa Badda Cas.
Inkasta oo Itoobiya maanta tahay dal aan bad lahayn, ENA waxay ku dooday in aan laga saari karin doodaha ku saabsan amniga iyo dhaqaalaha Badda Cas, iyadoo tixraacday tirada dadka Itoobiya, awoodda dhaqaale iyo goobta istiraatiijiga ah ee dalkaasi ku yaallo.
Wakaaladdu waxay sidoo kale dib u soo qaadday arrinta madax-bannaanidii Eritrea ee 1993 iyo sida Itoobiya ay ku weyday marin-badeedkeedii, iyadoo ku doodday in danaha dadka Itoobiya ay muhiim u yihiin doodda mustaqbalka ee amniga Badda Cas.
ENA oo Xasan Sheekh ku eedeysay “khiyaano”
Gunaanadka maqaalka, ENA waxay Madaxweyne Xasan Sheekh ku eedeysay inuu “khiyaameeyay deriskiisa”, iyadoo ku doodday in tallaabadiisu ay wiiqeyso iskaashigii amni ee Itoobiya iyo Soomaaliya isla markaana dhaawacay kaalintii Itoobiya ay sheeganayso inay ku lahayd dowlad-dhiska Soomaaliya.
Maqaalka ayaa si toos ah u adeegsaday erayga Ingiriisiga ah “betrayal”, iyadoo ENA ku dooday in nabad waarta oo laga dhiso Geeska Afrika aysan ku imaan karin siyaasad hal dhinac ah, balse ay u baahan tahay in la tixgeliyo danaha iyo xuquuqda dhammaan dalalka gobolka.
Si kastaba, qoraalkan wuxuu soo koobayaa doodaha iyo eedeymaha ay ENA ku soo bandhigtay maqaalkeeda. Qaar kamid ah sheegashooyinka taariikheed, sharci iyo siyaasadeed ee ENA waxay leeyihiin fasiraado iyo muranno kala duwan, sidaas darteed looma soo bandhigayo dhammaantood inay yihiin xaqiiqooyin si madax-bannaan loo xaqiijiyay.
